Προμηθεύς Πυρφόρος

Δράσεις του Πολιτιστικού Συλλόγου "Προμηθεύς Πυρφόρος" με έδρα την Θεσσαλονίκη

Τελετή Χειμερινού Ηλιοστασίου 2011

Την Απολλωνία ημέρα (Κυριακή) 18 Δεκεμβρίου 2011

τελέστηκε στο Ναό των Ελλήνων

με πρωτοβουλία  του «Προμηθέως Πυρφόρου» & τη φιλοξενία της Ομάδος «Ε» Ελλήνων

η εορτή του Χειμερινού Ηλιοστασίου

.

Η εκδήλωση στην οποία παρευρέθηκε πλήθος μελών και φίλων, ξεκίνησε με αναφορές σχετικά με τις πανάρχαιες γιορτές των Ισημεριών και Ηλιοστασίων, συνέχισε με την τελετή του Χειμερινού Ηλιοστασίου καθώς και με τελετή Ονοματοδοσίας από το τελεστικό τμήμα του «Προμηθέως Πυρφόρου», και ολοκληρώθηκε με ευχές και λιτό συμπόσιο εκ των ενόντων.

Χαιρέτησε ο πρόεδρος του “Προμηθέως Πυρφόρου” Γεώργιος Αγρόδιος και στη συνέχεια ο υπεύθυνος του Τμ. Εκδηλώσεων του Συλλόγου, Γιώργος Φωτεινός, αναφέρθηκε στη γιορτή του Χειμερινού Ηλιοστασίου καθώς και στο τελεστικό δρώμενο που ακολουθούσε.
Ο Γιώργος Φωτεινός είπε τα εξής κατά την ομιλία του:

Θα πούμε δυο λόγια τις γιορτές των Ισημεριών και των Ηλιοστασίων, και επομένως και τον τελεστικό εορτασμό του φετινού Ηλιοστασίου, γιατί στο αφύσικο περιβάλλον των πόλεων στο οποίο ζούμε, έχουμε χάσει την επαφή με τη ζωοδότρα φύση που μας γέννησε και στην οποία επιστρέφουμε. Παράλληλα, μας δίδεται η ευκαιρία να κατανοήσουμε τα τελετουργικά δρώμενα τα οποία θα λάβουν χώρα απο την τελεστική μας ομάδα, ώστε να γνωρίζουμε πού αναφέρονται και για ποιο λόγο. Ξεκινώντας από το λόγο για τον οποίο τελούμε τη γιορτή αυτή, για ποιο λόγο καθιερώθηκε και τι συμβολίζει.

Οι εορτασμοί των φάσεων του Ηλίου που σχετίζονται με τις εποχές του έτους, προέρχονται από τα πανάρχαια χρόνια της ανθρωπότητας, απ’ όταν ο άνθρωπος άρχισε να αντιλαμβάνεται και να μελετά το γύρω του σύμπαν.

Οι άνθρωποι γιόρταζαν τις περιόδους του ηλίου που συνέπιπταν με τα 4 χαρακτηριστικά σημεία της ετήσιας φαινόμενης τροχιάς του γύρω από τη γη, δηλ. τις 2 Ισημερίες και τα δύο Ηλιοστάσια. Οι πανάρχαιες αυτές τελετουργίες, ασυνείδητα έστω, κατέχουν ακόμη και σήμερα σημαντική θέση στην κοινωνική και θρησκευτική συγκρότηση των κοινωνιών μας.

Δεν έχει καμία σημασία το ότι γνωρίζουμε ότι το πλανητικό μας σύστημα είναι ηλιοκεντρικό και όχι γεωκεντρικό. Και στην αρχαιότητα άλλωστε οι Έλληνες το είχαν διατυπώσει, είναι γνωστό ότι ο Αρίσταρχος ο Σάμιος διατύπωσε και ανέπτυξε τη μελέτη του ηλιοκεντρικού συστήματος. Όμως ακόμη και σήμερα αλλά και στον αιώνα τον άπαντα, για να διευκολυνόμαστε στη μελέτη της κίνησης των ουρανίων σωμάτων, χρησιμοποιούμε την πανάρχαια ιδέα ενός όχι ηλιοκεντρικού αλλά γεωκεντρικού συμπαντικού μοντέλου στο κέντρο του οποίου στέκει θεωρούμενη ως ακίνητη η γη. Γνωρίζουμε ότι το μοντέλο αυτό δεν αντιπροσωπεύει την πραγματικότητα αλλά οι επιστήμονες το χρησιμοποιούν επειδή, αφενός τους βοηθάει στην κατανόηση των γήινων φαινομένων, αφετέρου δεν δημιουργεί προβλήματα στην ακολουθία τόσο των υπολογισμών όσο και των συλλογισμών μας.

Σύμφωνα λοιπόν με το γεωκεντρικό αυτό μοντέλο, η γη βρίσκεται ακίνητη στο κέντρο μιας σφαίρας που πάνω της βρίσκονται όλα τα ουράνια σώματα. Ο ήλιος – όπως και όλα τα άλλα ουράνια σώματα – βρίσκεται πάνω στη σφαίρα αυτή και στη διάρκεια ενός έτους διαγράφει πάνω της έναν μεγάλο κύκλο που τον ονομάζουμε «εκλειπτική». Πάνω στην εκλειπτική βρίσκουμε 4 χαρακτηριστικά σημεία της φαινόμενης κίνησης του ηλίου, τα 2 σημεία των Ηλιοστασίων και τα δύο σημεία των Ισημεριών. Τα 4 αυτά σημεία χωρίζουν την εκλειπτική σε 4 τμήματα χρόνου που το καθένα αντιστοιχεί σε μια εποχή. Τα 4 αυτά σημεία της φαινομενικής τροχιάς του Ήλιου – 1, 2, 3, 4 – σχηματίζουν ένα σταυρό. Για τούτο, το σημείο του σταυρού αποτελούσε κατ’ εξοχή ηλιακό σύμβολο, από τα πανάρχαια χρόνια.

Οι 2 Ισημερίες συμβαίνουν στις 21 Μαρτίου και στις 22 Σεπτεμβρίου. Είναι η Εαρινή Ισημερία που σηματοδοτεί την αρχή της άνοιξης, και η  Φθινοπωρινή Ισημερία που σηματοδοτεί την αρχή του Φθινοπώρου. Ονομάζονται έτσι γιατί κατά τη διάρκεια των Ισημεριών, η διάρκεια της μέρας είναι ακριβώς ίση με τη διάρκεια της νύχτας, δηλ. ακριβώς 12 ώρες.

Από τα δύο Ηλιοστάσια, το ένα συμβαίνει στις 21 Ιουνίου, σηματοδοτεί την έναρξη του θέρους και ονομάζεται Θερινό Ηλιοστάσιο. Κατά τη διάρκεια του Θερινού Ηλιοστασίου έχουμε τη μεγαλύτερη σε διάρκεια μέρα του χρόνου. Το δεύτερο Ηλιοστάσιο συμβαίνει περίπου στις 22 Δεκεμβρίου, σηματοδοτεί την έναρξη της εποχής του χειμώνα γι αυτό και ονομάζεται Χειμερινό Ηλιοστάσιο. Κατά τη διάρκεια του Χειμερινού Ηλιοστασίου έχουμε την μικρότερη σε διάρκεια μέρα του χρόνου και τη μεγαλύτερη νύχτα.

 Τα δύο Ηλιοστάσια ονομάζονται έτσι επειδή ο ήλιος στα δύο αυτά σημεία φαίνεται σαν να στέκεται, δηλ. σαν να παραμένει σταθερός στο στερέωμα, γεγονός που αστρονομικά σημαίνει ότι διατηρεί σταθερό το ύψος του ως προς τον ορίζοντα.

Στις Ισημερίες και τα Ηλιοστάσια τοποθετήθηκαν από τα πανάρχαια χρόνια σπουδαίες γιορτές με θαυμάσιο τελετουργικό, αλλά και λαϊκά έθιμα τα οποία επιζούν μέχρι σήμερα. Τα έθιμα αποτελούν πάντα μια εκδήλωση του ψυχισμού ενός λαού και επομένως πολλές φορές αφορμή γλεντιού και εκτόνωσης.

Γιατί τελούνταν οι γιορτές του Χειμερινού Ηλιοστασίου; Διότι από τις 22 Δεκεμβρίου αρχίζει ημερολογιακά ο Χειμώνας. Στις 22 Δεκεμβρίου, ο Ήλιος φαίνεται να στέκει ακίνητος και να σταματάει να κατέρχεται. Μένει σταθερός για τρεις μέρες, απο τις 22 έως τις 24 Δεκεμβρίου. Φαίνεται σαν να κινδυνεύει να χαθεί, να «πεθάνει». Είναι οι μικρότερες μέρες του χρόνου.

Η 22 Δεκεμβρίου, είναι η ημερομηνία που σηματοδοτούσε την αρχή του χειμώνα. Ήταν η πιο άγρια εποχή του έτους για τους κατοίκους του Βορείου ημισφαιρίου της γης, στο οποίο ανήκει γεωγραφικά και η χώρα μας. Οι ιερείς ανέπεμπαν δεήσεις προς τον Ήλιο για να μη χαθεί οριστικά κάτω από τον ορίζοντα στην προαιώνια πορεία του προς το Νότιο ημισφαίριο.

Και το θαύμα γινόταν! Στις 25 Δεκεμβρίου ο Ήλιος ξαναρχίζει και πάλι να ανέρχεται, κάθε μέρα όλο και πιο ψηλά. Από τις 25 Δεκεμβρίου η μέρα αρχίζει και πάλι να μεγαλώνει. Έτσι οι λαοί γιόρταζαν τη γέννηση του Ηλίου με φωτιές και πανηγύρια, γιορτάζοντας έτσι το σταδιακό ξαναμεγάλωμα της μέρας. Γιόρταζαν και πανηγύριζαν το ότι ο ήλιος πέρασε για μια ακόμη φορά από το χειμερινό ηλιοστάσιο και οι μέρες ξανάρχιζαν να μεγαλώνουν. Το φοβερό σκοτάδι νικήθηκε από τις ζωοποιές δυνάμεις του φωτός. Γι αυτό το λόγο ο Ήλιος λατρεύτηκε από τους αρχαίους λαούς σαν θεός, μια που γι’ αυτούς ο Ήλιος ήταν ο δημιουργός των εποχών του έτους και του κύκλου των φαινομένων και των εναλλαγών που σχετίζονται με αυτές: από τη σπορά ως τη βλάστηση και από την ανθοφορία ως τη συγκομιδή.

Είμαστε παιδιά του Ήλιου και της Γης και πρέπει, αν θέλουμε να επιζήσουμε, να προσπαθήσουμε να ταυτιστούμε με τους ρυθμούς της Φύσεως, της γονιμοποιού δύναμης της μητέρας γης και την ακατάλυτη ζωτική ενεργειακή ορμή του πατέρα Ήλιου.

Γι αυτό το λόγο οι τελετές μας, ακολουθώντας το αρχαίο ελληνικό τυπικό, είναι πνευματικής φύσεως και όχι θρησκοληπτικής. Απευθύνουμε τιμές, όπως και οι πρόγονοί μας, στις πηγές που μας γέννησαν, στην Φύση και στις συμβολοποιημένες στο πρόσωπο των θεοτήτων Ιδέες.

Όπως κάθε τελετή των προγόνων μας, έτσι και η δική μας ξεκινάει με δέηση προς την Εστία, την γλυκύτατη και ευγενή αυτή θεότητα που συμβολίζει τη φιλότητα και την ομόνοια που πρέπει να μας διακατέχει όλους ως μέλη της ίδιας ανθρώπινης κοινότητας. Σε κάθε οικία υπήρχε ο βωμός της Θεάς, που η θαλπωρή που προσέφερε διαιώνισε το ιερό όνομά της μέχρι σήμερα. «Εστία» ονομάζουμε το σπίτι μας, αλλά οι περισσότεροι έχουν λησμονήσει το γιατί. Εστία μέχρι την εποχή μας ονομαζόταν η γωνιά που άναβε η φωτιά και μαζευόταν γύρω η οικογένεια. Γιατί η Εστία είναι η ζωντανή φλόγα που καίει ασταμάτητα στο κέντρο του σπιτιού, του ναού, της πόλεως. Είναι η ψυχή της κοινότητας, που μας συνδέει όλους εμάς που είμαστε εδώ ως μέλη της ίδιας οικογένειας.

Στη συνέχεια απευθύνεται ο ύμνος και χύνεται η σπονδή οίνου προς τον Διόνυσο. Τον Σεπτέμβριο, όταν οι πρόγονοί μας έθαβαν τις υδρίες με τον οίνο μεσ’ στη γη για να ζυμώσει το κρασί, τελούσαν τα Ελευσίνια όπου συμπεριλαμβάνονταν ο θρήνος για το χαμό του Διόνυσου Ζαγρέως απο τους Τιτάνες, όπου τα οστά του τα θάβει ο Απόλλων στους Δελφούς. Στις 25 Δεκεμβρίου έχουμε την αναγέννησή του Διόνυσου Ζαγρέως. Οι Έλληνες τιμούσαν την αναγέννησή του από την 8η έως την 11η ημέρα του μηνός Ποσειδεώνος. Αν ανοίξετε ένα αρχαίο Ημερολόγιο, θα διαπιστώσετε ότι η 8 μέχρι 11 Ποσειδεώνος αντιστοιχούν ακριβώς από τις 23 Δεκ. έως τις 25 Δεκεμβρίου, τις ημέρες του Χειμερινού Ηλιοστασίου. Ήταν οι ημέρες που γιόρταζαν τα Κατ’ Αγρούς Διονύσια ή Διονύσια τα Μικρά. Ενώ στις 26η Δεκεμβρίου, τελούνταν τα Αλώα προς τιμή της Δήμητρας, της Κόρης και του Διονύσου, με άφθονο κρασί για τους καρπούς στα αλώνια και την μέλλουσα ευφορία των γεννημάτων.

Ο Διόνυσος εκφράζεται ως η άλλη όψη του Απόλλωνος. Ο Απόλλων άλλωστε είναι εκείνος που φερνει τα οστά του Διόνυσου Ζαγρέως και τα θάβει κάτω από τον ιερό του τρίποδα, στους Δελφους. Τους Δελφούς έκτοτε μοιράζονται από κοινού οι δύο Θεοί, ως οι δύο όψεις της ανθρώπινης υπόστασης της οποίας η μία συμπληρώνει την άλλη.

 Γι αυτό στην τελετή μας ακολουθεί ο ύμνος και χύνεται η σπονδή προς τον Φωτοδότη Απόλλωνα που συμβολίζει τον ζωοδότη Ήλιο. Για τους Έλληνες που είχαν φθάσει σε υψηλό επίπεδο θεολογίας, ο Ήλιος δεν ήταν θεός. Αλληγορικά ονομάζεται θεός ως πηγή ζωής, λόγω των ευεργετικών και ζωογόνων δράσεών του όπως μας λέει ο Πλούταρχος. Ως χορηγός της ζωής.

Διότι η αναγέννηση του Ηλίου, εκφράζει την αναγέννηση του φωτός της Γνώσεως και της Αρετής που εκπροσωπεί ο Απόλλων. Όπως και πάλι γράφει ο Πλούταρχος, ο Απόλλων δεν είναι ο ήλιος, ούτε ο ήλιος είναι ο Απόλλων. Ο Απόλλων είναι το φως που καταπολεμά το πνευματικό σκότος. Η λάμψη του ηλίου λοιπόν, μας λέει ο Πλούταρχος, μας δίνει μια ιδέα για το τι μπορεί να αντιπροσωπεύει σε άπλετο φως ο Απόλλων. Γι’ αυτό το λόγο ο Απόλλων, ο Διόνυσος Ζαγρέας (δηλ. Λόγιος Διόνυσος), και ο Ζευς αποκαλούνται και ήλιος νοητός! Ήλιος της Δικαιοσύνης, όταν ο αρχαίος ποιητής στον ορφικό ύμνο προς τον Ήλιο λέει: «δείκτα δικαιοσύνης» δηλ. «εσύ δεικνύεις την δικαιοσύνην» και τον αποκαλεί «όμμα δικαιοσύνης» δηλ. «είσαι ο οφθαλμός της δικαιοσύνης». Για να έρθει ο σύγχρονος ποιητής και ν’ απευθυνθεί σ’ αυτόν αποκαλώντας τον Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ (Οδυσσέας Ελύτης «Το Άξιον Εστί)».

Δεν θέλω να σας κουράσω περισσότερο. Σας ενημερώνω ότι στη διάρκεια του τελετουργικού θα συμπεριλάβουμε σήμερα και Ονοματοδοσία για φίλους που εκδήλωσαν αυτή την επιθυμία, να λάβουν τελεστικώς όνομα ελληνικό.

Η τελετή θα ολοκληρωθεί με τη χοή και την αναφορά στους προγόνους μας. Δεν προέρχεται αυτή η αναφορά απο κάποιο αρχαίο κείμενο, γιατί οι αρχαίοι δεν το είχαν ανάγκη. Καθιερώθηκε απο εμάς, στην ανάγκη μας να επικοινωνούμε νοερά με το πνεύμα τους μέσω της ενδεικτικής αναφοράς μας σε πρόσωπα του μυθολογικού και του ιστορικού μας παρελθόντος.

Οι αρχαίοι πρόγονοί μας, όπως θα γνωρίζετε, δεν είχαν για τις τελετές τους επαγγελματίες ιερείς αντιπροσώπους του θείου. Κάθε πολίτης είναι και ιερουργός σε δεδομένη στιγμή αφού όλοι είμαστε αντιπρόσωποι της θείας κοσμικής ενέργειας, ως μέρος αυτής. Ορίζονται λοιπόν ορισμένα μέλη και φίλοι που στη δεδομένη στιγμή της ιεροπραξίας αναλαμβάνουν το ρόλο αυτό. Όλοι μας όμως είμαστε αντιπρόσωποι του θείου, γι αυτό και όλοι μας με ευσέβεια ανταποκρινόμαστε στην τελετή και στα κελεύσματα των τελεστών.

Ας ευχηθούμε η αρχή του χειμώνα και η αναγέννηση του Ηλίου, να αποτελέσει την αναγέννηση ημών των ιδίων, της χώρας μας και του λαού μας. Ας ελπίσουμε ότι το σκοτάδι της μεγαλύτερης νύχτας του χρόνου θα φωτιστεί από το φως του Απόλλωνα, από τα κατάβαθα της ψυχής μας μέχρι απ’ άκρου εις άκρον σε όλη την Ελλάδα και την Οικουμένη, με μια νέα αναγέννηση.

..

Advertisements

Δεκέμβριος 30, 2011 - Posted by | Χωρίς κατηγορία

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: